Programma's in 2013

Het Nederlands Jeugdinstituut heeft de ambities en activiteiten voor 2013 geprogrammeerd rond een aantal kernthema’s, ondergebracht in drie clusters, Gezond en veilig opgroeien, Effectiviteit en Vakmanschap, Kennis en Transitie. Deze thema’s sluiten ook aan op de 'Kennisagenda Jeugd 2012-2017' van het ministerie van VWS.

Over deze thema’s wordt kennis verzameld, gevalideerd, verrijkt en verspreid, in samenwerking en wisselwerking met professionals.

Positief opvoeden

In dit programma staat het ‘gewone opvoeden’ centraal in gezin, school, buurt, tehuis en samenleving: zorgen dat er een positief opvoedingsklimaat ontstaat waarin opvoeders aangesproken worden op hun mogelijkheden en eigen kracht, bij zichzelf en bij hun eigen netwerk.
Thema’s zijn:

• het versterken van eigen kracht en sociale netwerken
• het versterken van de kennis en competenties van beroepsopvoeders en
• positief opvoeden in uitdagende en gezinsvervangende situaties.

Participatie

Dit programma richt zich op de ondersteuning en stimulering van jeugd bij hun ontwikkeling zodat zij leren naar vermogen zelfstandig te functioneren en deelgenoot te worden van de samenleving. Het thema is sterk verbonden met het thema sociale inclusie, het voorkomen, c.q. terugdringen van sociale uitsluiting. Het programma sluit ook aan op de ontwikkelingen van het positief jeugdbeleid.
Thema’s zijn:

• participatie en vrijwillige inzet door jeugd
• ontwikkelingsstimulering en
• participatie en sociale inclusie van kwetsbare jeugd.

Veilig opgroeien

De evidentie van de noodzaak van een goede aanpak van veiligheid van kinderen blijkt uit een recente reeks van rapporten en commissies. Ook het actieplan van de rijksoverheid pleit voor een goede aanpak van veiligheid van het kind. Daarnaast komen ook vanuit het werkveld veel vragen om ondersteuning bij het bevorderen van de veiligheid van kinderen. De ambitie is dat opvoeders en andere professionals in gezin, buurt, opvang, school en jeugdinstellingen toegerust zijn om onveilige situaties te herkennen en adequaat te kunnen reageren.

Effectiviteit jeugdstelsel

In de achterliggende jaren is de aandacht voor effectiviteit enorm toegenomen. Er zijn verschillende prikkels die maken dat het veld vraagt om informatie over effectief werken. Kwaliteit van diensten moet transparant zijn, organisaties worden steeds meer geacht verantwoording af te leggen over behaalde resultaten. Werken met effectieve interventies zal op termijn kostenbesparend zijn. De ambitie is het gebruik van effectieve interventies en richtlijnen te bevorderen, gemeenten en jeugdinstellingen te ondersteunen bij programmering van hulp die aansluit bij de vraag en het monitoren van de uitkomsten van hulp.

Kernthema’s zijn:

• werken met prestatie-indicatoren en monitoring
• programmeren van zorg (matchen vraag en aanbod)
• onderbouwing, ontwikkeling en validering van methoden en interventies
• implementatie en borging van effectieve methoden en interventies.

Professionaliteit jeugdsector

Het programma zet in op de versterking van beroepsvorming, een leven lang leren, vakmanschap, autonomie en beroepstrots en de invoering van richtlijnen in de jeugdzorg. De veranderingen in het jeugdstelsel vragen aanvullende competenties van beroepskrachten. Zij zullen ouders en jeugd meer centraal moeten stellen, meer steunen om hun zelfstandigheid te vergroten en minder specialistische hulp te vragen. Interdisciplinair werken was al belangrijk, maar zal nog steeds meer nodig zijn. De transformatie zal vooral door de beroepskrachten vorm moeten krijgen. Kernactiviteiten zijn gecentreerd rond vier thema’s zijn:

• positie en competenties professionals (professional – vrijwilliger; generalist – specialist)
• formeel en informeel leren (o.a. kwaliteit bij- en nascholing, lerende organisatie, methoden intervisie en supervisie et cetera)
• ontwikkeling en invoering richtlijnen en
• actieprogramma’s Professionalisering.

Transitie en transformatie

Het Nederlands Jeugdinstituut zal in 2013 veel investeren in dit thema. Is daar in 2012 mee begonnen en zal dit zeker de komende jaren voluit voortzetten in samenwerking met de rijksoverheid, de VNG, gemeenten en instellingen. Onder meer wordt ondersteuning gegeven aan het rijksbeleid, het T(ransitie)-bureau (VWS, V&J, OCW en VNG) en van OCW met betrekking tot (passend) onderwijs – jeugdzorg. In het programma worden verbindingen gelegd met de drie andere beleidstrajecten/ decentralisaties: arbeidstoeleiding en reïntegratie, AWBZ en WMO en de transitie naar passend onderwijs. De transitie dient de juiste randvoorwaarden te scheppen om de transformatie mogelijk te maken. Daartoe zullen we meerdere kennispraktijknetwerken rond relevante kernthema’s inrichten en producten en diensten leveren. Bij de transformatie wordt specifiek aandacht gegeven aan ontwikkelingen rond versterken ‘gewone’ opvoeding en eerste lijnszorg (1 gezin, 1 plan, generalist in de eerste lijn et cetera); passend onderwijs en zorgarrangementen; doorgaande zorglijnen (stepped care) en effectiviteit van zorg en dienstverlening onder andere werken met prestatie-indicatoren en benchmarks (op stelsel en kindniveau). We maken hierbij tevens gebruik van de reeds opgebouwde kennis over het jeugdstelsel, feiten en cijfers over jeugd en opvoeding en beleid.

Het thema kent de volgende onderdelen:

• kennis & informatiefunctie: diverse dossiers (onder andere stelselwijziging, passend onderwijs en jeugdzorg, kengetallen, historische documentatie, internationale vergelijkingen, goede voorbeelden, (inter)nationale werkbezoeken en expertmeetings.
• ondersteuning transitie-transformatie activiteiten VNG-VWS-V&J-OCW; onder andere bijdragen aan www.voordejeugd.nl, helpdesk, ondersteuning Transitie-bureau, kennisateliers Transformatie, conferenties.
• organisatie van kennis- en praktijknetwerken: onder andere vraag en aanbod, resultaat monitoring, inrichting 1^e lijn, besluitvorming over zorg, samenhang WMO en jeugdzorg, et cetera.
• diensten op maat voor gemeenten en zorgaanbieders: KennisAdviesNetwerken (het KAN), cursussen en advies.

Kennis over jeugd, zorg en opvoeding

Bij de keuze voor de kennis die verzameld, gevalideerd, verrijkt en verspreid wordt, zijn de thema’s van de programma’s Positief Opvoeden, Participatie, Veilig Opgroeien, Effectiviteit, Professionalisering en Transitie leidend.
De activiteiten zijn voor 2013 onderverdeeld in drie categorieën:

• De eerste categorie omvat de kenniscollectie opgeslagen in databanken: onderzoek, literatuur, eenheid van taal en categorisering van problematiek, effectieve interventies en methoden, instrumenten, aanbod bij- en nascholing, implementatie, feiten en cijfers over jeugd en opvoeding, voorzieningen en beleid.
• De tweede categorie omvat kennisproducten zoals webdossiers (inmiddels 60 en in 2013 uitbreiding naar 70), reviews, nieuwsbrief, digitaal tijdschrift, rapporten en handleidingen.
• De derde categorie zijn activiteiten gericht op kennisdelen: digitale platforms, kenniskringen, kennispraktijknetwerken, expertmeetings, congressen, en dergelijke.

Het basisdeel van het kennisprogramma omvat het beheer van de kenniscollectie (de databanken), publicatie/ verspreiding van kennisproducten en onderhoud van de informatie-infrastructuur (kennisnet), c.q. kennismanagement. Het programmatisch deel omvat de ontwikkeling van kennisproducten en uitvoering van activiteiten van kennisdelen binnen de programma’s, i.c. de kernthema’s.

Webdossiers en kennispraktijknetwerken

In de programma’s worden ook webdossiers en kennispraktijknetwerken en (nationale en internationale) reviews rond de verschillende thema’s ontwikkeld en onderhouden, en virtuele kennis-praktijkplatforms ingericht.