Instrumenten

Voor het vaststellen van symptomen van ADHD zijn diverse instrumenten beschikbaar. Deze instrumenten zijn te verdelen in instrumenten voor vroegsignalering, voor screening en voor diagnostiek.

Vroegsignalering

Vroegsignalering leidt tot de constatering dat er mogelijk sprake is van (het risico op) ADHD. Vroegsignalering vindt plaats wanneer het vermoeden van problemen niet duidelijk is afgebakend tot een bepaald type probleem zoals ADHD. Als er bij vroegsignalering blijkt dat er symptomen van ADHD aanwezig zijn, dan is verdere screening noodzakelijk.

Instrumenten die kunnen worden gebruikt voor de vroegsignalering van ADHD zijn:

• Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ)

Andere vroegssignaleringsinstrumenten zijn de CBCL, TRF en YSR. Omdat deze instrumenten vrij lang zijn worden deze vooral ingezet voor screening. De CBCL, TRF en YSR worden hieronder bij screening gemeld.

Screening

Screeningsinstrumenten worden in een later stadium ingezet, wanneer er vermoedens van ADHD zijn.

Een voorbeeld van een screeningsinstrument is Sociaal Emotionele Vragenlijst (SEV). Deze vragenlijst onderzoekt vier clusters van gedragsproblemen, waaronder ADHD.
Instrumenten die kunnen worden ingezet bij de screening op ADHD zijn:

• ADHD-vragenlijst (AVL)
• BRIEF Executieve Functies Gedragsvragenlijst
• Child Behavior Checklist (CBCL)
• Children’s Communication Checklist – Second Edition - Nederlandse bewerking (CCC-2-NL)
• Classificatiesysteem Aard van de Problematiek - Jeugd (CAP-J)
• Conners' Rating Scale-Revised (CRS-R)
• Gedragsvragenlijst voor Kleuters (GvK)
• Sociaal Cognitieve Vaardigheden Test (SCVT)
• Sociaal Emotionele Vragenlijst (SEV)
• Teacher's Report Form (TRF)
• Test of Everyday Attention for Children (TEA-Ch)
• Vragenlijst Sociale en Pedagogische Situatie (VSPS)
• Vragenlijst voor Gedragsproblemen bij Kinderen 6-16 jaar (VvGK 6-16)
• Vragenlijst Voorlopers ADHD (VVA)
• Youth Self Report (YSR)

Diagnostiek

Als uit de screening naar voren komt dat een kind mogelijk ADHD heeft, dan is verdere diagnostiek door een gedragswetenschapper noodzakelijk. Een voorbeeld van een diagnostisch instrument is de Kiddie-SADS-lifetime versie (K-SADS-PL). Dit semi-gestructureerde interview gebruikt de criteria uit het diagnostisch handboek voor psychiaters (DSM-III-R en DSM-IV) om zicht te krijgen op psychopathologie bij kinderen en jongeren. Instrumenten die bijdragen aan het stellen van de diagnose zijn:

• Child Assessment Schedule (CAS, P-CAS)
• Kiddie-SADS-lifetime versie (K-SADS-PL)
• Semigestructureerd Klinisch Interview voor Kinderen en Adolescenten (SCICA)
• Snijders-Oomen Niet-verbale Intelligentietest 2½-7 (SON-R 2½-7)
• Snijders-Oomen Niet-verbale Intelligentietest 6-40 (SON-R 6-40)

Meer informatie over instrumenten voor het signaleren en diagnosticeren van ADHD is ook te vinden op de site van het Landelijk Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie.