Rookvrij opgroeien (Roken? Niet waar de kleine bij is!)

Doel

Het doel van de interventie is het verminderen van het percentage kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar dat wordt blootgesteld aan tabaksrook in de thuissituatie.

Doelgroep

De primaire doelgroep wordt gevormd door ouders van kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar. Intermediaire doelgroepen zijn professionals uit de JGZ en de kraamzorg.

Aanpak

De methodiek betreft individuele voorlichting op maat door professionals uit de JGZ en kraamzorg aan ouders volgens drie fases:

• Rookprofiel: vaststellen of het kind wordt blootgesteld aan tabaksrook.
• Gezondheidsrisico's: bespreken van gezondheidsrisico's van meeroken voor kinderen.
• Huisregels: peilen of ouders bereid zijn om meeroken te voorkomen en het bespreken van haalbare huisregels en mogelijke barrières.

Hierbij wordt gebruik gemaakt van motiverende gespreksvoering ('motivational interviewing') en ondersteunende materialen, waaronder een brochure voor de ouders. De professionals worden getraind in het toepassen van de interventie. De interventie wordt sinds 1999 massamediaal ondersteund door Postbus 51 campagnes gericht op het versterken van de sociale norm dat het normaal is om niet te roken bij jonge kinderen.

Materiaal

Er is een handleiding voor intermediairs, en brochures, stickervellen en tafelstandaards voor ouders.

Onderzoek Effectiviteit

Het effect van de interventie is in twee niet-experimentele Nederlandse veranderingstudies onderzocht.
In de eerste studie werden in 1996 (voor implementatie van de interventie) en in 1999 (na 3 jaar uitvoering) vragenlijsten voorgelegd aan moeders van kinderen van 0 tot 10 maanden. De blootstelling aan passief roken werd gemeten door te vragen of er in de afgelopen 7 dagen in de aanwezigheid van het kind in de huiskamer gerookt is door de ouders of door bezoekers. Het percentage moeders dat hierop 'ja' antwoordde nam af van 41% in 1996 naar 18% in 1999. De OR was 0,32 (95% BI = 0,27 – 0,37).
In de tweede studie werden ouders met kinderen jonger dan 4 jaar ondervraagd over de blootstelling van hun kinderen aan passief roken. Uit dit onderzoek bleek dat in 1996 (nulmeting) in 48% van de gezinnen tenminste af en toe werd gerookt in de aanwezigheid van het kind. In 1999 was dit 39%. In 2007 was dit verder verminderd tot 18%.
Een indirecte aanwijzing voor de effectiviteit wordt gevonden in een buitenlands experimenteel onderzoek waarin wordt aangetoond dat de methode van motivational interviewing, dat een essentieel element is van de aanpak van de interventie, effectief is in het vergroten van de kans dat ouders er daadwerkelijk in slagen om de hoeveelheid tabaksrook in huis te verminderen.

Uitgebreide beschrijving

Rookvrij opgroeien (Roken? Niet waar de kleine bij is!) (html, printversie)

Websites

www.stivoro.nl/professionals
www.stivoro.nl/kinderen

Ontwikkeld door

STIVORO voor een rookvrije toekomst
Parkstraat 83
Postbus 16070
2500 BB Den Haag

Erkend door

Erkenningscommissie Interventies Deelcommissie jeugdgezondheidszorg, preventie en gezondheidsbevordering d.d. 25/09/2008
Oordeel: Theoretisch goed onderbouwd