Instrumenten

Opgroeien in een gezin met een zieke ouder kan grote gevolgen hebben voor kinderen. Veelgenoemde gevolgen zijn overbelasting en eenzaamheid.

Ontwikkeling kind

Instrumenten die specifiek gericht zijn op kinderen met een zieke ouder zijn er niet. Wel zijn er instrumenten beschikbaar die in deze situatie goed bruikbaar zijn. Zo zijn er instrumenten die kunnen worden ingezet om globaal te screenen op problemen bij kinderen. Voorbeelden van deze instrumenten zijn: de 'Child Behavior Check List', de 'Youth Self Report' en de 'Strenghts and Difficulties Questionnaire' (SDQ).

Als uit deze screeningsinstrumenten naar voren komt dat er op een bepaald gebied problemen zijn, bijvoorbeeld depressie of angst, dan is verder onderzoek nodig. Welke instrumenten dan het beste ingezet kunnen worden, is te lezen in de betreffende dossiers depressie, angstproblemen en gedragsproblemen.

Om kinderen specifiek op eenzaamheid te onderzoeken, is de 'Children’s Depression Inventory (CDI) bruikbaar. Deze bevat vragen om eenzaamheid en aanverwante emoties zoals droefheid en gebrek aan vrienden te onderzoeken. Voor het meten van overbelasting zijn er geen instrumenten beschikbaar. Wel zijn er instrumenten om kinderen op symptomen van overbelasting te bevragen. De 'Children’s Depression Inventory (CDI) stelt bijvoorbeeld vragen over verminderde schoolprestaties, slaapproblemen en het onvermogen om plezier te ervaren.

Gezinsfunctioneren

De ziekte van een ouder heeft ook voor het gezin als geheel grote gevolgen. Zo zal de partner deels voor de zieke ouder moeten zorgen, en daarnaast een deel van diens taken moeten overnemen. Hierdoor bestaat er risico op overbelasting van de partner. Met een aantal instrumenten zijn aspecten van de opvoeding en het gezin in kaart te brengen.

De opvoeding binnen een gezin kan bijvoorbeeld in kaart worden gebracht met de 'Schaal voor Ouderlijk Gedrag' (SOG). De onderlinge relaties binnen een gezin kunnen in kaart worden gebracht met de volgende instrumenten: 'Familie Relatie Test' (FRT), 'Gezinsklimaatschaal-II (GKS-II)', 'Gezinssysteemtest' (GEST) en 'Ouder-Kind Interactie Vragenlijst-Revised' (OKIV-R).

Ook zijn er instrumenten die zich richten op de gezinsbelasting, zoals de 'Nijmeegse Ouderlijke Stress Index' (NOSI) en de 'Nijmeegse Vragenlijst voor de Opvoedingssituatie' (NVOS).

Meer informatie over de instrumenten

Hieronder vindt u een selectie van beschrijvingen uit de databank Instrumenten en Richtlijnen.

• Child Behavior Checklist (CBCL)
• Children´s Depression Inventory (CDI)
• Classificatiesysteem Aard van de Problematiek - Jeugd (CAP-J)
• Familie Relatie Test (FRT)
• Gezinsklimaatschaal-II (GKS-II)
• Gezinssysteemtest (GEST)
• Gezinsvragenlijst (GVL)
• Lijst met Aandachtsvelden voor Gedrag van het Kind volgens de Opvoeder (LAGKO)
• Nijmeegse Ouderlijke Stress Index (NOSI)
• Nijmeegse Vragenlijst voor de Opvoedingssituatie (NVOS)
• Ouder-Kind Interactie Vragenlijst-Revised (OKIV-R)
• Pedagogische Variabelen Lijst (PVL)
• Schaal voor Ouderlijk Gedrag (SOG)
• Screeningsinstrument voor Adolescenten met een Chronisch Zieke Ouder (SACZO)
• Taxatielijst voor Ouderfunctioneren (TVO)
• Vragenlijst voor Gezinsproblemen (VGP)
• Youth Self Report (YSR)