Opvoedbeleving

In het Gezinsrapport 2011 van het Sociaal Cultureel Planbureau wordt geconcludeerd dat we een relatief goed beeld hebben van hoe ouders de opvoeding ervaren, maar dat we relatief weinig weten over hoe ouders de opvoeding van hun kind vormgeven. Het laatste grootschalige opvoedonderzoek ’Opvoeden in Nederland’ vond plaats in 1996. In 2010 hield het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) daarom een enquête 'Opvoeden in Nederland' onder ouders om zo de opvoedingspraktijk in kaart te brengen. Bijna 2700 ouders met thuiswonende kinderen tot 18 jaar beantwoordden onder meer vragen over opvoeddoelen en -oriëntaties, opvoedbeleving en opvoedgedrag. In het onderzoek zijn migrantengezinnen ondervertegenwoordigd (zie voor informatie in het dossier migrantengezin).

Opvoeddoelen

Welke opvoeddoelen stellen ouders zichzelf? Om antwoord te vinden op deze vraag, kregen ouders in bovenstaand onderzoek tien opvoeddoelen voorgelegd. Aan de ouders werd gevraagd een rangorde aan te brengen. De top tien van opvoeddoelen bestaat voor zowel vaders als moeders uit:

1. het hebben van verantwoordelijkheidsgevoel;
2. opkomen voor je zelf;
3. rekening houden met anderen;
4. respect hebben voor ouderen;
5. goede manieren hebben;
6. zelfstandig oordelen;
7. eigen doelen nastreven;
8. verdraagzaam zijn;
9. goede schoolresultaten hebben;
10. ijverig en ambitieus zijn.

Opvoedbeleving

Hoe beleven ouders de opvoeding en het ouderschap? In de enquete 'Opvoeden in Nederland' (2010) werd ouders gevraagd hoe tevreden zij zijn met het ouderschap en de opvoeding, hoeveel opvoedingsstress zij ervaren en hoe competent zij zichzelf als opvoeder vinden. De onderzoekers stellen dat het algemene beeld van de opvoedbeleving gunstig is. Meer dan 95 procent van de ouders is tevreden met het verloop van de opvoeding en voelt zich competent als opvoeder. Dat wil niet zeggen dat de opvoeding vlekkeloos verloopt. Meer dan 15 procent van de vaders en 20 procent van de moeders heeft soms twijfels over de mate waarin zij de opvoeding van hun kinderen aankunnen. Ouderschap is voor de helft van alle vaders en meer dan de helft van de moeders moeilijker dan ze van te voren dachten. Moeders beleven opvoeden op een minder positieve manier dan vaders.

Opvoedstress hangt samen met gedrag

Voor vaders en moeders blijkt de beleving van de opvoeding samen te hangen met hun opvoedingsgedrag. Naarmate ouders een positiever beeld hebben van de opvoeding van hun kinderen en minder last hebben van opvoedstress, vertonen zij meer ondersteunend opvoedgedrag en hanteren zij vaker een opvoedstrategie waarin controle gepaard gaat met overleg en uitleg. Ouders maken dan minder gebruik van belonen, straffen en negeren. Hun opvoedgedrag wordt volgens hen meer gekenmerkt door regelmaat en voorspelbaarheid. Ouders die aangeven last te hebben van opvoedstress zijn minder geduldig, geven minder complimenten en uitleg, en staan minder open voor discussies met het kind dan ouders zonder stress.

Bronnen

• Bucx, F., en S. de Roos (2011), ‘Opvoeden in Nederland’ in: F. Bucx (red), 'Het Gezinsrapport: een portret van het gezinsleven in Nederland', p .152-179. Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau.