Instrumenten

De opvoedbeleving en het persoonlijke netwerk kunnen het opvoedgedrag van ouders beïnvloeden. Hier vindt u informatie over meetinstrumenten die kunnen worden ingezet om het opvoedgedrag, de opvoedbeleving, opvoedstress en het persoonlijke netwerk van gezinnen te meten. Daarnaast vindt u hier een beschrijving van meetinstrumenten die binnen de jeugdgezondheidszorg standaard bij alle kinderen worden afgenomen.

Opvoedgedrag, opvoedbeleving en het persoonlijk netwerk van gezinnen

De beleving van de opvoeding en psychosociale problemen bij het kind zijn belangrijke redenen voor het gebruik van opvoedingsondersteuning. De beleving van de opvoeding hangt samen met het opvoedgedrag. Zo geven ouders die last hebben van opvoedstress minder complimenten en staan minder opven voor discussies met het kind.

Hoeveel opvoedstress ouders ervaren kan worden onderzocht met instrumenten die de gezinsbelasting meten: de 'Nijmeegse Ouderlijke Stress Index' (NOSI), de 'Nijmeegse Vragenlijst voor de Opvoedingssituatie' (NVOS), en de 'Vragenlijst voor Gezinsproblemen' (VGP).
De 'Gezinsklimaatschaal-II' (GKS-II) geeft inzicht in de wijze waarop ouders en hun kinderen het gezinsklimaat beleven. De 'Gezinssysteemtest' (GEST) is een test die de relatiestructuren in het gezin meet. Met de 'Ouder-Kind Interactie Vragenlijst' (OKIV-R) kunnen de verhoudingen tussen ouders en kinderen in kaart gebracht worden en de 'Familie Relatie Test' (FRT) inventariseert hoe een kind de relatie met gezinsleden waarneemt.
Het opvoedgedrag van ouders dat samenhangt met de opvoedstress en de opvoedbeleving van ouders wordt gemeten in de 'Gezinsvragenlijst' (GVL) en de 'Schaal voor Ouderlijk Gedrag' (SOG).
Ouders zoeken voor het opvoeden meestal eerst steun bij hun persoonlijk netwerk. Instrumenten die de relaties van het gezin met de sociale omgeving meten zijn de 'Gezinsvragenlijst' (GVL)’ en de 'Gezinsklimaatschaal-II' (GKS-II).

Hieronder vindt u een selectie van beschrijvingen uit de databank Instrumenten en Richtlijnen.

Instrumenten in de jeugdgezondheidszorg

De jeugdgezondheidzorg (jgz) heeft als taak om de ontwikkeling van de gezondheidstoestand van alle 0- tot 19-jarigen te volgen en vast te leggen en vroegtijdig te signaleren als het fout dreigt te gaan. Een aantal meetinstrumenten wordt door het consultatiebureau of Centrum voor Jeugd en Gezin standaard gebruikt bij alle kinderen en jongeren. Dit is onder andere het 'Van Wiechenonderzoek voor 0- tot 4-jarigen' dat gericht is op de motorische, sociale en cognitieve ontwikkeling van kinderen (o.a. testjes met blokjes en bal). 'De Baecke-Fassaert Motoriektest’ onderzoekt de motoriek van 5- tot 6-jarigen.

Naast het volgen van de motorische ontwikkeling heeft de jeugdgezondheidszorg ook een taak in het vroegtijdig signaleren van psychosociale problemen. Psychosociaal wil zeggen dat het betrekking heeft op de wisselwerking tussen gedrag en omgeving. Deze problemen zijn een belangrijke reden waarom ouders opvoedingsondersteuning zoeken. In de richtlijn voor de jeugdgezondheidszorg 'Vroegsignalering van psychosociale problemen' worden onder andere de vragenlijsten voor ouders 'Strengths and Difficulties Questionnaire' (SDQ) en de 'Kort Instrument voor de Psychologische en Pedagogische Probleem Inventarisatie' (KIPPPI) aanbevolen als signaleringsinstrumenten. Dit zijn brede instrumenten die globaal screenen op diverse problemen.

Als uit deze signaleringsinstrumenten naar voren komt dat er op een bepaald gebied problemen zijn, is verder onderzoek nodig. De jeugdgezondheidszorg kan dan doorverwijzen naar bijvoorbeeld de jeugdzorg. Welke instrumenten dan het beste ingezet kunnen worden, is te lezen in de betreffende dossiers:

Opinie:

Bestemd voor:

Instrumenten

Opvoedgedrag, opvoedbeleving en het persoonlijk netwerk van gezinnen

Instrumenten in de jeugdgezondheidszorg